Voor ondernemers


Duurzaamheid: extra CO2-tax voor de industrie

Op de warmste Prinsjesdag ooit komt het kabinet met een extra CO2-heffing voor de industrie. Om de uitstoot van broeikasgassen kosteneffectief terug te dringen, is de Europese Unie in 2005 gestart met een emissiehandelsysteem. Naast dit systeem kondigt het kabinet een extra CO2-heffing aan voor de industrie. De extra CO2-heffing gaat in op 1 januari 2021. Feitelijk merkt de Nederlandse industrie pas na 2024 hiervan de gevolgen.

Bron: Wetsvoorstel Wet CO2-heffing industrie

Ingangsdatum: 1-1-2021

Status: In behandeling Tweede Kamer

De CO2-heffing is belasting op de emissie van broeikasgas bij en voor industriële productie en afvalverbranding. Deze heffing moet bijdragen aan de CO2-reductie zonder dat de concurrentiepositie met industrie in andere landen uit balans wordt gebracht. Juist dat laatste is lastig in een wereld waarin een wereldwijde CO2-heffing tot op heden nog niet mogelijk blijkt te zijn. Emissiehandelsysteem (EU ETS) EU ETS is een bestaand Europees instrument om broeikasgassen terug te dringen. De grote uitstoters van broeikasgassen in de EU zijn verplicht om deel te nemen aan het emissiehandelssysteem (ETS) waarin uitstootrechten worden verhandeld. Tata Steel is een voorbeeld van een bedrijf in Nederland dat hieraan mee moet doen. In dit systeem moet elk deelnemend bedrijf evenveel emissierechten inleveren als het aan broeikasgassen heeft uitgestoten. Een deel van die emissierechten krijgt het bedrijf gratis. Deze gratis rechten worden sinds 2005 periodiek afgebouwd en elektriciteitsproducenten ontvangen sinds 2013 al helemaal geen gratis rechten meer. Vanaf 2021 worden deze gratis rechten verder afgebouwd. Als een bedrijf een deel van deze rechten overhoudt, kan het de rechten verkopen aan een bedrijf dat rechten tekortkomt. Hiermee worden doelgerichte investeringen om de uitstoot te verlagen beloond.

Extra CO2-heffing voor de industrie Om bedrijven te stimuleren sneller te verduurzamen, komt er vanaf 1 januari 2021 in Nederland een extra CO2-heffing voor de 235 meest vervuilende bedrijven (284 installaties) in de industrie-, energie- en afvalverbrandingssector. De heffing wordt geheven over de te veel uitgestoten CO2 en komt bovenop de betaling aan het Europese emissiehandelssysteem (EU ETS). De heffing wordt vormgegeven als een minimumprijs ten opzichte van het EU ETS. Dat betekent dat een hogere EU ETS-prijs leidt tot een lagere nationale heffing en vice versa. De Nederlandse CO2-heffing en de EU ETS zijn daarmee nauw aan elkaar verbonden. Bedrijven krijgen een bepaalde hoeveelheid vrijgestelde uitstoot, ook wel dispensatierechten genoemd. Maar deze dispensatierechten nemen jaarlijks af aan de hand van een reductiefactor. Vanwege de coronacrisis is gekozen voor een voorzichtige start en ligt deze reductiefactor in 2021 nog op 1,2. Dat betekent dat een bedrijf dat tot 20% meer dan de benchmark uitstoot, voldoende dispensatierechten krijgt en dus nog niet wordt belast. Deze reductiefactor neemt jaarlijks lineair af met 0,057, waardoor van de industrie in Nederland vanaf 2025 wordt verwacht dat ze duurzamer zijn dan de benchmark. De CO2-heffing wordt geheven door de Nederlandse Emissie autoriteit (NEa) en niet door de Belastingdienst. Net als in het EU ETS-systeem is in deze CO2-heffing overdracht van dispensatierechten tussen installaties mogelijk. De regeling is nadrukkelijk niet bedoeld als inkomstenvoorziening voor de overheid. Een eventueel overschot in dispensatierechten kan gebruikt worden om een heffing in voorgaande jaren terug te vorderen. Zo hoopt het kabinet de concurrentiepositie van de Nederlandse industrie niet te beschadigen met deze heffing, maar de verduurzaming wel te bevorderen.

Voorbeeld

Chemotec is een Nederlands bedrijf dat chemische stoffen voor onder andere cosmetica, medicijnen, kunststoffen, coating en computers produceert. Stel dat het bedrijf in 2026 voor 100 ton CO2 meer uitstoot dan het aan dispensatierechten ontvangt. Dan volgt er een CO2-heffing. Wanneer in dat jaar de heffing € 100 per ton CO2 is, dan moet Chemotec € 10.000 CO2-heffing betalen. Chemotec investeert eind 2026 aanzienlijk om de uitstoot van CO2 te verlagen en houdt in 2027 dispensatierechten over. Nu kan Chemotec dankzij dit overschot alsnog (een deel van) de heffing van 2026 terugvorderen. Mocht Chemotec daarna nog dispensatierechten over 2027 overhouden, dan kan het bedrijf deze rechten tegen een vergoeding ook overdragen aan een ander bedrijf dat in dat jaar dispensatierechten tekortkomt.